Sivas'ın Yıldızeli ilçesine bağlı Kayalıpınar köyündeki höyük, son iki kazı sezonunda Hitit tarihinin en dikkat çekici buluntu yerlerinden biri haline geldi. Kültür ve Turizm Bakanlığının Ekim ayında duyurduğu 131 çivi yazılı tablet, bölgedeki kraliyet arşivinin parça sayısını 184'e çıkardı. Peki Kayalıpınar neresi, Şamuha nedir ve tabletlerde neler yazıyor? Bilinenleri resmî açıklamalar üzerinden derledik.
Kayalıpınar nerede, Şamuha ne demek?
Kayalıpınar, Yıldızeli ilçesine bağlı bir köy. Köydeki yerleşim höyüğü Kızılırmak kıyısında yükseliyor. Bakanlık ve kazı ekibinin açıklamalarına göre burası, Eski Asur ve Hitit kaynaklarında Şamuha (Samuha) adıyla geçen kent. Bulunan mektuplar da Hitit kralının bir dönem Şamuha'da bulunduğunu ve yazışmaların buraya ulaştığını gösteriyor.
Kazılar 2021'den bu yana Bakanlık izniyle, Koç Üniversitesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Çiğdem Maner başkanlığındaki ekip tarafından yürütülüyor.
Arşivde kaç tablet var?
Bakanlığın açıklamasına göre 2025 sezonunda aynı alanda 53 çivi yazılı tablet ve parça bulundu. 2026 kazılarında Kral II. Tudhaliya dönemine tarihlenen 131 yeni tablet ve parça ortaya çıkarıldı. Böylece arşivdeki toplam sayı 184'e ulaştı. Belgeler Hititçe ve Hurrice yazılmış ve yaklaşık 3 bin 400 yıl öncesine tarihleniyor.
Bakan Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada arşiv için "21. yüzyılda ortaya çıkarılan en kapsamlı Hititçe arşiv" ifadesini kullandı. Metinler kehanet, fal, mektup, ritüel ve dua türlerinden oluşuyor.
Tabletlerde neler anlatılıyor?
Salgın kayıtları: Tabletlerin bir bölümü, şehirden şehre yayılan ve özellikle bebekleri ve çocukları etkileyen yüksek ateşli bir salgını anlatıyor. Küçük prens ve prenseslerin sağlık durumu fal sorgularıyla takip edilmiş. Bir tablette henüz anne sütüyle beslenen bir bebek prensesin hastalığı, bir başkasında ise onun ölümü ve cenaze ritüeli kayda geçirilmiş.
Savaş mektubu: Batı Anadolu'daki Hitit generallerinin Şamuha'daki krala yazdığı bir mektupta, bölgenin düşmanlarca çevrildiği bildiriliyor. Generaller asker, at ve savaş arabası istiyor. Yardım gelmezse ordunun yok olabileceği uyarısını yapıyor.
Kuş falcıları: Başka bir tablette kuş falcılarının Şamuha dışına çıkarak yaptığı gözlemler gün gün kaydedilmiş. Konakladıkları kentler, izledikleri güzergâhlar ve gözlemledikleri kuşlar ayrıntılı biçimde yer alıyor. Bakanlık, bu metinlerin Hititlerde kuş falının nasıl yorumlandığına dair daha önce bilinmeyen bilgiler sunduğunu belirtiyor.
Sivas için ne anlama geliyor?
Bakanlığa göre arşiv; Hitit tarihi ve dinî uygulamalarının yanı sıra Hititçenin gelişimi ve dönemin kâtiplik kültürü hakkında da yeni bilgiler içeriyor. Kayalıpınar'dan çıkan eserlerin bir kısmı daha önce Sivas Arkeoloji Müzesi'ne taşınmıştı. Bunlar arasında oturan bir Hitit tanrısının kabartmasını taşıyan kapı taşı da bulunuyor.
Kentteki tarih ve müze haberleri için Gök Medrese Müzesi'nin ziyaretçi rekoru ve Rota Sivas turizm rotası haberlerimize göz atabilirsiniz. Diğer gelişmeler Sivas Haberleri sayfamızda.
Foto: Ingeborg Simon, Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)
Fotoğraf: Ingeborg Simon, Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)