Sivas'ın Divriği ilçesindeki Ulu Camii ve Darüşşifası, yaklaşık 800 yıllık taş işçiliğiyle Anadolu'nun en dikkat çekici yapılarından biri. 1985'te UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne giren yapı, Türkiye'den bu listeye alınan ilk mimari eser oldu. Sivas'a yolu düşenlerin mutlaka görmesi gereken bu yapı hakkında 7 bilgiyi derledik.
1. Bir cami ve bir hastane, aynı yıl yapıldı
Cami 1228-1229 yıllarında Mengücekli Beyi Ahmed Şah tarafından yaptırıldı. Caminin güney duvarına bitişik darüşşifa, yani hastane ise aynı tarihte Ahmed Şah'ın eşi, Erzincan Beyi Fahreddin Behramşah'ın kızı Turan Melek tarafından yaptırıldı. İki yapı tek bir külliye olarak birlikte ayakta duruyor.
2. Mimarı Ahlatlı Hürrem Şah
Yapı, Ahlatlı Muğis oğlu Hürrem Şah adlı mimara yaptırıldı. Yazıtlarda nakkaş Ahlatlı Ahmed, minberi yapan Tiflisli İbrahim oğlu Ahmed, hattat Mehmed ve Mehmed oğlu Ahmed'in adları da geçiyor. Küçük sayılabilecek bir yapı topluluğunda altı sanatçının adının bilinmesi, dönemin ekip çalışmasını gösteren önemli bir örnek sayılıyor.
3. Üç kapı, üç ayrı üslup
Yapıyı benzersiz kılan en önemli özellik taç kapıları. Aralarında üslup birliği olmayan üç portalin süslemeleri birbirinden tamamen farklı. Taşkın ve barok karakterli bu süslemelerde iki başlı kartal motifi de yer alıyor. Batı kapısında Alaaddin Keykubad'ın arması olan çift başlı kartal ile Ahmed Şah'ın arması olan doğan motifi bulunuyor.
4. Kapıda beliren gölge
Ziyaretçilerin en çok merak ettiği ayrıntı, caminin kapısında beliren gölge. İkindi güneşi kapıya düştüğünde, taş süslemelerin gölgesinden ayakta duran bir erkek silueti oluşuyor. Önündeki dikdörtgen gölgeyle birlikte bu siluetin, Kur'an okuyan ve namaz kılan bir adamı andırdığına inanılıyor.
5. Beş sahın, beş farklı tavan
Caminin ibadet bölümü mihraba dik beş sahından oluşuyor ve bu sahınların her biri birbirinden farklı yıldız tonozlarla örtülü. Abanoz ağacından yapılan minber ve bugün yalnızca izleri kalan ahşap hünkâr mahfili, Anadolu'daki en erken örnekler arasında gösteriliyor.
6. Darüşşifadaki havuz
Hastane bölümü, ortası ışıklık kubbesiyle örtülü dört eyvanlı bir plana sahip. Ortadaki havuzdan taşan su, havuzun etrafındaki kare kanaldan dolaşıp yapının dışına tahliye ediliyor. Darüşşifanın kuzeydoğu köşesinde ise bir türbe yer alıyor. Evliya Çelebi de yapı için "methinde diller kısır, kalem kırıktır" ifadesini kullanmıştı.
7. Uzun restorasyonun ardından yeniden ziyarette
2010'da kararı alınan büyük restorasyon 2015'te başladı, mali nedenlerle birkaç kez durdu ve 2022'de son aşamaya geçildi. Yapı, 6 Mayıs 2024'te yeniden ziyarete açıldı ve 2024 sonuna kadar 150 binden fazla kişi tarafından ziyaret edildi. Ulu Camii ve Darüşşifası bugün, 2024'te Türkiye'nin 50. milli parkı olarak ilan edilen Divriği Milli Parkı'nın içinde bulunuyor.
Sivas'ın tarihine ilgi duyanlar için Cumhuriyet'in temellerinin neden Sivas'ta atıldığını anlatan dosyamıza, kentin turizm rotalarını merak edenler için de Rota Sivas haberimize göz atabilirsiniz.
Fotoğraf: Dosseman / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
